Dienend leiderschap


Er is de laatste tijd veel te doen over servant leadership, ofwel dienend leiderschap. Een interessant concept, maar werkt het in de praktijk ook? Empirische ondersteuning ontbreekt tot nu toe grotendeels.

De laatste jaren is het beeld van 'de ideale leider' aan het veranderen. Werknemers staan meer centraal tegenwoordig. Een van de populairste vormen van op mensen gericht leiderschap is dienend leiderschap. Deze leiderschapsstijl focust op de werknemers van een organisatie. Bij de dienende leider staan de volgende punten centraal:

1. nederigheid (eigen zwakte erkennen),
2. terughoudendheid (belangen van anderen boven zichzelf stellen),
3. vergevingsgezindheid (fouten maken mag),
4. authenticiteit (dicht bij zichzelf blijven),
5. autoriseren van zelfstandige werknemers (empowerment),
6. verantwoordelijkheid (aan werknemers geven),
7. rentmeesterschap (succes voor hele organisatie, niet alleen eigen succes),
8. moed (pionieren).

Dat klinkt mooi allemaal, maar levert het ook resultaat op? Nederlandse onderzoekers onderzochten als casus de High Performance Organisatie (HPO) VU medisch centrum (VUmc) in Amsterdam.

Een HPO is een organisatie die voor langere tijd betere resultaten (zowel financieel als niet-financieel) behaalt dan concurrenten. Onder andere klanttevredenheid en kwaliteit van producten en diensten zijn hoger dan bij vergelijkbare organisaties. Belangrijke elementen van HPO's zijn kwaliteit van het management, openheid en actiegerichtheid, gerichtheid op de lange termijn, continue verbetering en kwaliteit van de medewerkers.

Kan dienend leiderschap helpen de kwaliteit van de organisatie – in dit geval het Vumc – te verbeteren? De resultaten zijn niet heel eenduidig – ook vanwege de complexiteit om een directe invloed vast te stellen in zo'n grote organisatie over een langere periode.

Wel ging het ziekteverzuim omlaag en lijkt servant leadership meer effect te hebben als formele leiders (hoger in de organisatie in plaats van directe leidinggevenden op de werkvloer) zich dienender opstellen. Het vertrouwen van werknemers in de organisatie neemt hierdoor toe en ze voelen zich meer 'empowered' en gesteund door hun bazen.

Nader onderzoek is echter gewenst om de invloed van dienend leiderschap vast te stellen.


A. de Waal & M. Sivro, Servant Leadership. Een idealistische filosofie of de sleutel tot de high performance organisatie? M&O, 2011, p.91-103.

 

« Terug naar overzicht